Kaloryczność zrębki — od czego zależy

Kaloryczność (wartość opałowa, LHV) zrębki to ile energii uwolni spalenie 1 kg. Standardowo podawana w MJ/kg lub kWh/kg. Ten parametr jest najważniejszy ekonomicznie — decyduje ile zrębki potrzebujesz na sezon i ile zapłacisz za MWh ciepła.

Niestety, kaloryczność zrębki różni się 2× między klasami (W10 = 17 MJ/kg vs W50 = 7,3 MJ/kg). Niewłaściwe założenia prowadzą do: brakuje paliwa zimą, sezon trwa dłużej, wyższe koszty.

Ten artykuł podaje praktyczne tabele kalorymetrii i wyjaśnia jak ten parametr decydować przy zakupie.

1. Wzór ogólny

LHV "as received" = LHV suchej masy × (1 - W/100) - 2,44 × (W/100)

Gdzie:

• LHV s.m. — kalorymetria suchej masy (typowo 18,5–19,5 MJ/kg dla drewna)
• W — wilgotność w %
• 2,44 — ciepło parowania wody (MJ/kg)

2. Tabela kalorymetrii zrębki

Dla typowego drewna sosnowego/świerkowego:

3. Wpływ gatunku drewna

LHV suchej masy:

• Sosna: 19,2 MJ/kg
• Świerk: 19,0 MJ/kg
• Jodła: 19,1 MJ/kg
• Modrzew: 19,3 MJ/kg
• Dąb: 19,5 MJ/kg
• Buk: 19,4 MJ/kg
• Brzoza: 19,3 MJ/kg

Różnica iglaste vs liściaste: ~2% w przeliczeniu na masę.

Co naprawdę różni się:

• Gęstość: liściaste 600+ kg/m³ vs iglaste 400–500 kg/m³ → liściaste ma więcej energii z m³
• Smoły: iglaste mają więcej (sosna do 6% żywicy) — gorsze spalanie
• Popiół: różny dla różnych gatunków

4. Wpływ kory

LHV s.m. kory:

• Sosna: ~18,5 MJ/kg (lekko niżej niż drewno)
• Świerk: ~18,3 MJ/kg

Kora ma niższą kalorymetrię + wyższy popiół (5–10% vs 0,5–1% drewna).

W zrębce gałęziowej kora to 15–25% objętości → wpływ na LHV ~3–5% spadek + wpływ na popiół +1%.

5. Praktyczne wartości

Typowe LHV dla różnych zrębek (z różnymi wilgotnościami):

6. Kalkulator kosztu zł/MWh

Wzór:

Koszt MWh = (Cena/t × 3,6) / LHV w MJ/kg

Przykłady:

• Pellet A1 (LHV 17,0): (1 470 × 3,6) / 17 = 311 zł/MWh
• Zrębka tartaczna W20 (14,2): (506 × 3,6) / 14,2 = 128 zł/MWh
• Zrębka leśna W30 (12,5): (420 × 3,6) / 12,5 = 121 zł/MWh
• Gałęziówka W40 (10,3): (310 × 3,6) / 10,3 = 108 zł/MWh

Wniosek: w zł/MWh różnice są mniejsze niż w zł/t. Najtaniej: gałęziówka. Najdrożej: pellet A1.

7. Ile zrębki potrzebuję

Dla kotłowni 500 kW (5 500 h/rok, sprawność 88%):

• Energia roczna: 500 × 5 500 = 2 750 MWh

Zużycie zrębki:

• W30 (LHV 3,47 kWh/kg, sprawność 88%): 2 750 / 3,47 / 0,88 = 903 t/rok
• W40 (LHV 2,86 kWh/kg): 2 750 / 2,86 / 0,88 = 1 094 t/rok (+21%)
• W20 (LHV 3,94 kWh/kg): 2 750 / 3,94 / 0,88 = 794 t/rok (-12%)

Praktyczne implikacje:

• W30 do W40: +21% masy = +21% transportu + magazynu
• W30 do W20: -12% masy = -12% transportu + magazynu

Sprawdź oferty zrębki →

8. Analiza ekonomiczna dla różnych wilgotności

Kotłownia 500 kW, scenariusze:

Scenariusz A: Tartaczna W20

• Zużycie: 794 t × 506 zł = 401 764 zł
• Mniejszy silos (~250 m³)
• Sprawność lepsza (+3%)

Scenariusz B: Leśna W30 (standard)

• Zużycie: 903 t × 420 zł = 379 260 zł
• Silos 300 m³
• Sprawność OK

Scenariusz C: Gałęziówka W40 (najtaniej)

• Zużycie: 1 094 t × 310 zł = 339 140 zł
• Silos 400 m³ (większy)
• Sprawność -7%
• Częstsze czyszczenie

Wniosek: różnica koszt netto między A i C: 62 624 zł/rok. Ale C wymaga większego silosu (inwestycja) i większej obsługi. Realny optimum: B (kompromis).

9. Wpływ na sprawność kotła

Sprawność kotła w zależności od wilgotności paliwa:

• W20: 92–94% (optymalna)
• W25: 91–93%
• W30: 88–91%
• W35: 85–88%
• W40: 82–86%
• W45: 78–83%
• W50: 72–80% (kocioł ledwo pali)

Sprawność spada ponieważ:

• Energia na suszenie wody w paliwie (mniej energii do CO)
• Niższa temperatura spalania (więcej dymu)
• Niespalone produkty (CO, smoły)

Implikacje: mokra zrębka W40 wymaga 21% więcej masy + sprawność -10% → realne zużycie wzrasta o 30%.

10. Pomiar kalorymetrii

W laboratorium (kalorymetr bombowy):

• Standard ISO 18125
• Próbka 1 g, atmosfera tlenu
• Pomiar wzrostu temperatury
• Wynik LHV i HHV
• Koszt analizy: 300–600 zł/próbka
• Czas: 3–5 dni

W domu (orientacyjnie):

• Wilgomierz biomasy + tabela kalorymetrii (dokładność ±5%)
• Test ścisku dłonią + szacunek (dokładność ±15%)

11. Studium przypadku — porównanie zakupu

Profil: kotłownia 1 MW, zużycie roczne 5 500 MWh.

Oferty Q2 2026:

Oferta A: zrębka W30 leśna sortowana — 420 zł/t, LHV 12,5 MJ/kg

• Zużycie: 1 805 t/rok
• Koszt paliwa: 758 100 zł/rok
• Koszt MWh: 138 zł

Oferta B: zrębka W40 leśna niesortowana — 350 zł/t, LHV 10,3 MJ/kg

• Zużycie: 2 191 t/rok
• Koszt paliwa: 766 850 zł/rok
• Koszt MWh: 139 zł

Oferta C: gałęziówka W45 — 310 zł/t, LHV 9,1 MJ/kg

• Zużycie: 2 479 t/rok
• Koszt paliwa: 768 490 zł/rok
• Koszt MWh: 140 zł

Wnioski: mimo różnicy ceny zł/t (35%), różnica zł/MWh jest minimalna (1%). Decyzja powinna opierać się na: dostępności silosu, sprawności kotła, obsłudze, RED III.

12. Podsumowanie

Krótko:

1. Kaloryczność zrębki zależy głównie od wilgotności
2. W30 standard: 12,5 MJ/kg (3,47 kWh/kg)
3. W20 sucha: 14,2 MJ/kg (3,94)
4. W40 świeża: 10,3 MJ/kg (2,86)
5. W50 mokra: 7,3 MJ/kg (2,03)
6. Gatunki: różnica iglaste vs liściaste ~3%

Najczęstszy błąd: kalkulacja kosztu w zł/t. Zawsze kalkuluj zł/MWh.

Praktyka:

• Domowa kotłownia: W30 (kompromis ceny i wygody)
• Komunalna kotłownia >500 kW: W30–W35 standardowo
• Elektrociepłownia >5 MW: akceptowalne W40+ (skala)
• Mała kotłownia <100 kW: W20–W30 (mała ilość kompensuje cenę)

Platforma Giełda Zrębki wyświetla LHV i wilgotność w każdej ofercie. Filtr „LHV >12 MJ/kg" — szybkie wyszukanie wysokokalorycznej zrębki.

Sprawdź oferty zrębki →

Powiązane artykuły

• Zrębka wilgotność M
• Zrębka iglasta vs liściasta
• LHV vs HHV biomasa
• Zrębka cena tona